***ประวัติความเป็นมาวัดสระกะเทียม***

วัดสระกะเทียม ตำบลสระกะเทียม อำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม เดิมขึ้นอยู่กับอำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๘๖ ได้ย้ายมาสังกัดอยู่กับอำเภอเมือง จังหวัดนครปฐม

ประวัติการสร้างวัดกล่าวว่า สมัยก่อนนั้นหมู่บ้านสระกะเทียมไม่มีวัด ชาวบ้านที่ต้องการทำบุญ บวชลูกหลาน และทำพิธีทางศาสนาอื่นๆ ต้องเดินทางไปที่วัดหนองเสือ ซึ่งอยู่ห่างไกลและไม่สะดวกในการเดินทางไปมา

ปี พ.ศ. ๒๔๓๙ พระอาจารย์มิ่ง ฐานจาโร แห่งวัดหนองเสือ ซึ่งมีพื้นเพเดิมอยู่ที่บ้านสระกะเทียมท่านเป็นบุตรของนายมั่ง และนางเล็ก รักคง ได้เดินทางมาเยี่ยมญาติโยมที่บ้าน ได้ปรารภว่าการเดินทางไปมาของชาวบ้านสระกะเทียมเพื่อทำบุญนั้นลำบากมาก เพราะถนนหนทางทุรกันดารและวัดหนองเสือก็อยู่ห่างจากหมู่บ้านมาก น่าจะสร้างวัดขึ้นในหมู่บ้านเองสักวัดหนึ่ง ชาวบ้านเห็นพ้องกับความคิดของท่าน จึงได้ชักชวนกันสร้างวัดขึ้น โดยมีนายบัว นายสังข์ นางเล็กเป็นหัวแรงสำคัญ วัดได้สร้างเสร็จไปในปี พ.ศ. ๒๔๔๐ ให้ชื่อว่า “วัดสระกะเทียม” ชาวบ้านจึงนิมนต์พระอาจารย์มิ่งจากวัดหนองเสือให้เป็นเจ้าอาวาสรูปแรก

วัดสระกะเทียมเป็นวัดมหานิกาย มาจนกระทั่งปี พ.ศ. ๒๕๔๒ จึงเปลี่ยนเป็นวัดธรรมยุตทั้งนี้เนื่องจาก ในปี พ.ศ. ๒๔๔๑ ขณะที่พระอาจารย์มิ่งดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าอาวาสอยู่นั้น ท่านได้พบกับพระอาจารย์สังข์ แห่งวัดสัตนาถปริวัตร จังหวัดราชบุรี ภิกษุท่านนี้เป็นพระธรรมยุต ได้เดินทางธุดงค์มาถึงวัดสระกะเทียม และสนทนาธรรมกับพระอาจารย์มิ่ง พระอาจารย์มิ่งเกิดความเลื่อมใสในความรู้ด้านธรรมปฏิบัติของอาจารย์สังข์ จนมีความประสงค์ที่จะแปลงวัดสระกะเทียมให้เป็น วัดธรรมยุต ท่านจึงนำความไปปรึกษาพระอุปัชฌาย์ของท่านที่วัดหนองเสือ และได้รับคำแนะนำจาก พระอุปัชฌาย์ให้ทำให้ถูกต้องตามหลักสังฆกรรม

พระอาจารย์มิ่งจึงได้เดินทางไปพบ พระพุทธวิริยากร เจ้าอาวาสวัดสัตนาถปริวัตร เพื่อแปลงเป็นพระธรรมยุต ต่อมาพระภิกษุอื่นๆในวัดก็ๆได้แปลงพระธรรมยุตด้วย จนกระทั่งวัดสระกะเทียมได้เป็นวัดธรรมยุตโดยสมบูรณ์ วัดสระกะเทียมได้มีการผูกพัทธสีมาฝังลูกนิมิตในปี พ.ศ. ๒๔๔๒ โดยมีพระอาจารย์สังข์เป็นกำลังสำคัญ

ในปี พ.ศ. ๒๔๕๒ เมื่อพระอาจารย์มิ่งมรณภาพลง พระอาจารย์เกิด ถาวโร พระน้องชายของท่านได้เป็นเจ้าอาวาสรูปต่อมา จนกระทั่งถึงแก่มรณภาพเมื่อวันที่ ๒๗ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๖ ชาวบ้านได้อาราธนาพระอาจารย์ทน จิตฺตปาโล ซึ่งเป็นพระน้องชายของพระอาจารย์มิ่งเช่นเดียวกันรับตำแหน่งเจ้าอาวาสต่อ

นอกจากเป็นเจ้าอาวาสวัดสระกะเทียมแล้ว พระอาจารย์ทน ยังดำรงตำแหน่งเป็นพระครูสมุห์ฐานานุกรม ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (วาสน) วัดราชบพิธฯ เมื่อครั้งที่ดำรงพระสมณศักดิ์ที่พระราชกวี และต่อมาทรงได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราชองค์ที่ ๑๘ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

พระครูสมุห์ทน เป็นพระภิกษุที่เคร่งครัดในพระธรรมวินัยมาก ท่านมรณภาพลงเมื่อวันขึ้น ๘ ค่ำปีกุน (ตรงกับ พ.ศ. ๒๔๙๐) วัดสระกะเทียมจึงมีเจ้าอาวาสที่เป็นพี่น้องกันถึง ๓ รูป

วัดสระกะเทียมได้มีผู้ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสต่อมาอีกหลายรูป เจ้าอาวาสรูปปัจจุบัน คือ พระอาจารย์สุพรชัย สารธมฺโม

 

***ข้อมูลจากหนังสือที่ระลึกงานผูกพัทธสีมาปิดทองฝังลูกนิมิตอุโบสถ
(๕ – ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๓) หน้า ๕๗***